ارتقای آمادگی برای پاسخ مناسب و مؤثر به بلایا و فوریتها، یکی از موضوعات چالشبرانگیز در نظام سلامت جمهوری اسلامی ایران است. این موضوع در اسناد بالادستی، از جمله «چهارچوب سندای» و «هیوگو»، «برنامه پنجم توسعه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی» و «اهداف کلان نظام سلامت جمهوری اسلامی ایران» نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
برنامهریزی برای پاسخ به بلایا، جزء مهمی از مدیریت خطر بلایا محسوب میشود. برنامه عملیات پاسخ (Emergency Operation Plan یا EOP)، نقشها و مسئولیتهای سازمانها و افراد و همچنین نحوه ارتباط آنها با یکدیگر را مشخص میکند. این برنامه، اقداماتی را که باید بهصورت هماهنگ انجام شود و منابع در دسترس برای اجرای این اقدامات را در فاز پاسخ تعیین مینماید.
در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، «برنامه ملی عملیات پاسخ نظام سلامت در بلایا و فوریتها» با همکاری مرکز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشکی و با مشارکت کلیه واحدهای ذینفع، بهعنوان نسخه واحد نظام سلامت (شامل دو حوزه درمان و بهداشت) تدوین گردیده است.
برنامه EOP حاضر در راستای هدف کلان نظام سلامت مبنی بر «کاهش خطر مخاطرات طبیعی و انسانساخت در سطح جامعه، تسهیلات و منابع نظام سلامت» تدوین شده و با رویکرد «مشارکت بینبخشی، تمام مخاطرات و تمام جنبههای سلامت»، هدف اصلی زیر را دنبال میکند:
ارتقای آمادگی یکپارچه نظام سلامت برای پاسخ مؤثر، بهموقع و هماهنگ به مخاطرات طبیعی و انسانساخت.
این برنامه که در مدیریت عملیات پاسخ کلیه مخاطرات طبیعی و انسانساخت کشور کاربرد دارد، بر پایه استخراج کارکردهای مهم نظام سلامت و با مشارکت همه ذینفعان در پنج بخش اصلی تدوین شده است:
۱. مفاهیم پایه
۲. مبانی عملیات
۳. کارکردهای آمادگی
۴. کارکردهای مدیریتی
۵. کارکردهای اختصاصی
همچنین، «پیوست ویژه مخاطرات» با در نظر گرفتن اولویت یک مخاطره خاص و شرایط منحصربهفرد آن، به این برنامه اضافه خواهد شد.
فایل پیوست: